จากกรณีเหตุการณ์ปลาในลำน้ำลาง อ.ปางมะผ้า จ.แม่ฮ่องสอน ตายปริศนาเป็นจำนวนมากเมื่อช่วงเดือนมีนาคม 2569 ที่ผ่านมา ซึ่งหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้เร่งเก็บตัวอย่างเหงือก อวัยวะภายใน และชิ้นเนื้อของสัตว์น้ำ ส่งตรวจที่กองวิจัยและพัฒนาสุขภาพสัตว์น้ำ กรมประมง รวมถึงห้องปฏิบัติการกลาง (ประเทศไทย) จำกัด สาขาเชียงใหม่ (Central Lab) เพื่อหาสาเหตุการตายและตรวจสารเคมีกลุ่มยาฆ่าหญ้าและยาฆ่าแมลงนั้น
ล่าสุดเมื่อวันที่ 2 มิ.ย. 2569 นายธนดล นวลจันทร์ ประมงจังหวัดแม่ฮ่องสอน ได้เปิดเผยความคืบหน้าเกี่ยวกับเรื่องนี้ว่า จากการลงพื้นที่สำรวจบริเวณลำน้ำลางและพื้นที่โดยรอบ พบว่าปัญหานี้เกิดจากหลายปัจจัยร่วมกัน โดยทางประมงจังหวัดยังไม่ตัดประเด็นใดทิ้ง และกำลังเร่งหาความเชื่อมโยงที่แน่ชัด ทั้งในเรื่องคุณภาพน้ำ ภาคการเกษตร และสารพิษต่าง ๆ
นายธนดล ระบุว่า “มูลโคและกระบือ” รวมถึงน้ำทิ้งจากครัวเรือนและการขับถ่ายของสัตว์เลือดอุ่น ถือเป็นส่วนหนึ่งที่ส่งผลกระทบต่อคุณภาพน้ำโดยตรง เนื่องจากสิ่งเหล่านี้เป็นอินทรีย์สารที่เมื่อแบคทีเรียเข้าไปย่อยสลายแล้ว จะทำให้เกิด “ก๊าซแอมโมเนีย” ในน้ำสูงขึ้น ซึ่งแอมโมเนียนี้เป็นพิษต่อปลา ประกอบกับในช่วงที่เกิดเหตุเป็นฤดูแล้ง อัตราการไหลของน้ำลดลงอย่างมาก ทำให้ปลาต้องอพยพไปรวมตัวกันอยู่ในบริเวณวังน้ำลึก
วังน้ำลึกกลายเป็นจุดสะสมของสารแอมโมเนีย จนเกิดการระคายเคืองและสลายตัวของออกซิเจน ทำให้ปลาขาดออกซิเจนและตายลงในที่สุด โดยเฉพาะปลาขนาดใหญ่ที่ไม่สามารถอพยพหนีออกจากพื้นที่ดังกล่าวได้ทัน จึงพบการตายเป็นจุด ๆ” นอกเหนือจากมูลสัตว์แล้ว สารเคมีทางการเกษตร ปุ๋ย และยาฆ่าแมลง ก็เป็นอีกหนึ่งปัจจัยร่วมที่ทำให้เกิดปัญหาในแหล่งน้ำ ซึ่งตามปกติแล้วในฤดูฝนหรือฤดูหนาวจะไม่มีปัญหานี้ แต่ปีนี้น้ำลดลงมากกว่าปกติ ปัญหาทุกอย่างจึงมารวมกันจนส่งผลกระทบอย่างรุนแรง
อย่างไรก็ตาม หลังจากที่มีฝนตกลงมาในช่วงนี้ สถานการณ์ปลาตายในลำน้ำลางเริ่มกลับเข้าสู่ภาวะปกติแล้ว ปลาบางส่วนที่รอดชีวิตสามารถฟื้นตัวได้ตามปกติ ส่วนปลาขนาดเล็กที่ไม่ได้รับผลกระทบก็ยังคงอาศัยอยู่ได้ตามธรรมชาติ ทั้งนี้ ทางหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจะนำผลการตรวจวิเคราะห์ทางห้องปฏิบัติการทั้งหมดมาสรุปและหาความสัมพันธ์ที่แน่ชัดต่อไป
ภานุเดช ไชยสกูล รายงาน
